فعالیت بنیاد فرهنگی البرز در دهه اول تأسیس، بیشتر بر اعطای وام شرافتی  به دانشجویان مستعد وکم بضاعت متمرکز بود که ایجاد برخی تغییرات در نظام آموزشی کشور، منجر به تغییر اساسنامه و رویکرد بنیاد در دهه دوم فعالیت خود مبنی بر اهدای جوایزی به نام جایزه البرز  به نفرات برتر علمی کشور از مقطع دانش آموز تا دانشمند گردید.

همچنین وام شرافتی که به دانشجویان اعطا می‌شد؛ به وام اشتغال به کار تبدیل گردید که البته موضوع اعطای این وام نیز در بازنگری اساسنامه بنیاد در سال ۱۳۵۶ حذف و فعالیت بنیاد به تجلیل و تشویق برترین‌های علمی کشور از طریق اهدای جایزه البرز منحصر شد.

جایزه البرز از چه سالی اعطا شده است؟

در راستای تجلیل از مقام علمی دانشمندان و پژوهندگان برتر ایرانی و تشویق دانشجویان و دانش آموزان برگزیده و نوباوگان و نوجوانان با استعداد ایرانی، اعطای “جایزه البرز” به ‌عنوان یکی از نمادهای شایستگی و برتری علمی در سطح کشور از سال ۱۳۴۲ در دستور کار بنیاد فرهنگی البرز قرار گرفت.

به این ترتیب قریب به 6 دهه فعالیت، به بیش از 6000 فعال و تلاشگر علمی در سطوح مختلف جایزه البرز به صورت وجه نقد، حمایت مالی، وام شرافتی، گواهی‌نامه جایزه، تندیس و … اعطا شده است.

اعطای جایزه البرز در سال‌های پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی:

اهتمام مرحوم البرز در اهدای جوایز بنیاد البرز به برگزیدگان بر این منوال بود که علاوه بر قابل اعتناء بودن ارزش مادی جایزه، ارزش معنوی آن نیز از طریق برگزاری مراسمی فاخر و با حضور مقامات و مسؤولین ارشد کشوری مضاعف گردد تا هم برای فرد منتخب، مشوق و ماندگار بوده و هم نقش انگیزشی را برای دیگر جوانان جویای علم و دانش ایفا نماید.

در سال های پس از پیروزی انقلاب اسلامی، این تشویق‌ها  اغلب بدون برگزاری همایش و بدون اطلاع رسانی سراسری انجام می پذیرفت. از ابتدای دهه ۹۰ تا کنون، با هدف ترویج علنی فرهنگ وقف علمی که خود ترویج معروف است، جایزه بنیاد البرز در قالب همایش ملی و طی برگزاری مراسمی با شکوه اهداء می گردد.

برخی از ویژگی‌های انحصاری جایزه البرز

جایزه البرز که به ‌صورت سالانه به نخبگان علمی برتر ایرانی اهدا می‌شود، در مقایسه با جوایز متعدد دیگر کشور عبارتند از:

  • با سابقه ترین جایزه علمی کشور با بیش از نیم قرن قدمت
  • نخستین جایزه علمی کشور بر مبنای سنت حسنه وقف
  • جایزه‌ای با هویت مستقل بدون هرگونه وابستگی مادی به دستگاه‌ها و نهادهای حاکمیتی ، دولتی و مردمی
  • تنها جایزه غیردولتی و غیرانتفاعی کشور، بدون تحمیل هرگونه هزینه‌ای بر شرکت‌کنندگان و منتخبین
  • جایزه‌‌ای در سطوح مختلف سنی و علمی با قابلیت معرفی در تراز جوایز علمی معتبر جهان (بر اساس چشم انداز ترسیمی از سوی واقف)
جایزه البرز نخبگان

جایزه البرز در دو سطح کلی دانش‌آموزی و نخبگانی به واجدین شرایط اعطا می‌شود. این جایزه، در سطح نخبگانی به چهار گروه متمایز دانشمندان، دانشجویان، طلاب حوزه‌های علمیه و مخترعین جوان تعلق می‌گیرد.

چگونگی شناسایی نامزدهای جایزه البرز

دانشجویان، طلاب و مخترعین، علاوه بر معرفی از طریق مراجع مربوط – خود نیز – می‌توانند به‌صورت انفرادی در سامانه جایزه ثبت‌نام کرده و نیازی به معرفی‌نامه نخواهند داشت. نامزدهای جایزه البرز ویژه دانشمندان، از طریق مراجع تعیین شده و نیز برندگان سال‌های قبل شناسایی و معرفی می‌شوند. این عزیزان نمی‌توانند شخصاً کاندیدای دریافت جایزه البرز شوند.